منكوقاآن به هنگام جنگ با چين در گذشت . رشيد الدين « 1 » تاريخ مرگ وى را سال مار [ ئيلان ئيل ] 655 هجرى / 1257 ميلادى و اخبار چينى سال 1259 ميلادى / 657 هجرى ذكر مىكنند « 2 » . تاريخ اخير الذكر به نظر صحيح تر مىرسد . رشيد الدين خود مىگويد كه منكو در هشتمين سال سلطنت خويش درگذشت . در سال 1260 ميلادى / 659 هجرى كه جوزجانى « طبقات ناصرى » را در هندوستان مىنوشته فقط اخبار مبهمى دربارهء مرگ منكو در آن سامان شايع بوده است « 3 » . استاى پسر منكو جنازهء پدر را به مغولستان آورد . در هر يك از چهار قرارگاه منكو به تناوب براى او مجلس عزا برپا كردند و آنگاه در محل بور خان خالدون [ بورقان قالدون ] در « يكه قرق » ( قرق بزرگ ) واقع است ، كنار گورهاى چنگيز خان و تولى به خاك سپردند « 4 » .

--> ( 1 ) - نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 211 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 208 ؛ ( چاپ بلوشه ، 335 . در اينجا تاريخ مرگ منكوقاآن ماه محرم 655 هجرى ( بين 19 ژانويه و 17 فوريه سال 1257 ميلادى ) ذكر شده است . ولى قبلا گفته شده كه مرض و با كه موجب هلاك قاآن گشت چون « تابستان درآمد و گرما قوت گرفت » ميان لشكريان مغول انتشار يافت . تاريخ منقول محل ترديد است - تحريريه ) . ( 2 ) - « يوآن - شى » ، ترجمهء بيچورين ، 349 ، 353 ؛ . 332 . d ' Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . II , P . ( 3 ) - جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، II ، 1932 ؛ ( چاپ ناسائو - ليس ، 451 : « جماعت آيندگان از خراسان نقل كردند كه منكو بدوزخ رفت » . - تحريريه ) . ( 4 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 211 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 208 ؛ ( چاپ بلوشه 337 - 336 ) . - ( به گفتهء جمال قرشى ، منكو قاآن در آغاز سال 658 هجرى يعنى اندكى بعد از 18 دسامبر 1259 ميلادى درگذشت . - . C . B ) .